اداى آن را بر عهده داشتند و يا اين‌كه صرفا به قصد خيرات بدين كار مبادرت مىورزيدند . غذاهايى كه در اين اوقات مىپختند بيشتر « پلو » با « خورشت قيمه » بود و يا آبگوشت . بزرگترين اطعامى كه در آن روزها و در آن سال‌ها در بيرجند مىشد إطعام « امير قاين » بود كه از محل درآمد موقوفات « شوكتى » و در محل « حسينيّه شوكتيّه » صورت مىگرفت . در گوشه جنوب شرقى حسينيّه مزبور آشپزخانه بزرگى بود كه به همين منظور ساخته شده بود و به آن « كارخانه » ( كارخانه karxone ) مىگفتند . در دههء اوّل ماه محرّم همه روزه در اين « كارخانه » مقدار زيادى پلو و خورش‌ها و غذاهاى گوناگون پخته مىشد و در هر روز افراد يكى از طبقات و اصناف را به ناهار دعوت مىكردند و از آنها در « حوض‌خانه » و « ايوان » حسينيّه پذيرايى مىنمودند . علاوه‌بر اين مقدار زيادى از غذاها را در مجموعه ( مجمه ) هايى به خانه‌هاى علما و بزرگان و سرشناسان شهر مىفرستادند . ازجمله مهمانان اين روزها طلّاب و دست اندركاران امور مذهبى و عزادارى بودند ، براى خانواده‌هاى نيازمند و آبرومند به خانه‌هايشان غذا مىفرستادند و همه روزه عدّهء زيادى از مستمندان را نيز اطعام مىكردند بدينسان كه مقدار قابل ملاحظه‌اى پلو و خورشت را در ميان دو نان لواش مىگذاشتند و به هر نفر از آنان كه پشت در « كارخانه » صف كشيده يا ازدحام مىكردند مىدادند : بر توزيع غذا ميان بينوايان شخص امير نظارت مىكرد و گاه با دست خود غذا را به آنان مىداد . در آن هنگام هنوز « حسينيّهء كهنه شوكتيّه » ويران نشده بود . در دهه دوّم ماه محرّم روضه‌خوانى و عزادارى در اين حسينيّه كه درست روبروى حسينيّه جديد و در ضلع جنوبى كوچه قلعه واقع بود برگزار مىشد . يكى ديگر از تكيه‌هاى بزرگ و مهمّ شهر كه تقريبا در ميان شهر آن روز واقع بود « مسجد عاشورا » بود . اين بنا كه نام مسجد بر آن نهاده بودند در حقيقت يك تكيه بود و چنانچه از جزء دوّم نام آن برمىآمد براى عزادارى ساخته شده بود و در ضلع غربى آن ايوان بزرگى بود كه علم‌ها را در آنجا به « تخت » مىبردند و در سه ضلع ديگر ايوانچه يا غرفه‌هايى به سبك تكيه‌ها وجود داشت كه اندكى از كف حياط برجسته‌تر بود و مردم در آنها مىنشستند . شب عاشورا دسته‌هاى عزادارى به اين مسجد مىآمدند و عزادارى مىكردند . در مسجد عاشورا در ماه‌هاى محرّم و صفر به تفاريق روضه‌خوانى و عزادارى مىشد و موقوفاتى داشت كه نه تنها هزينه عزادارىها را تكافو مىكرد بلكه مردم را از همان درآمد اطعام هم مىكردند . مسجد عاشورا ظروف و وسايل و لوازمى براى پذيرايى و پخت و پخش